28 Мај, 2024
0.2331

ПЕТКРАТЕН ПОРАСТ НА ТРОШОЦИТЕ ЗА СТРУЈА – Како македонските компаниите се справија со проблемите од кризата?

Објавено во: Економија 28 Јуни, 2023

Добивај вести на Viber

Какво е влијанието на случувањата во Украина врз македонските компании, какви штети претпреа, кои сектори осетија најголем удар од конфликтот? Ова се дел од аспектите кои се истражуваа во анализата насловена „Влијанието на кризата од конфликтот во Украина врз фирмите во Македонија“, зад која стои професорот Марјан Петрески од Универзитетот Американ Колеџ Скопје и Инститот за истражување и политики „Фајненс тинк“. 

- Македонија има слаби економски врски и со Русија и со Украина, кои не учествуваат со повеќе од 2,5 отсто во надворешната трговија на Македонија. Но, една петтина од вештачките ѓубрива се увезени од Русија во 2021 година, што заедно со гасот и металите сочинуваат најголем дел од увозот. Финансискиот систем нема руска или украинска банка или друга финансиска институција. Со ова економијата беше заштитена од директно влијание на кризата, но македонските фирми беа индиректно погодени на неколку начини – се укажува во анализата. 

Аналитичарите потенцираат дека поради трговска отвореност, зголемените цени на клучните прехранбени производи и енергетските производи беа директно пренесени во економијата во првата половина од годината. Поради ова, до крајот на 2022 година, инфлацијата достигна 19,5 отсто, раст кој бил карактеристичен за периодот по осамостојувањето. 

Анализата утврдила дека големите фирми во Македонија се поизложени на шок од цената на електрична енергија. 

- Големите фирми во земјава купуваат електрична енергија на отворен пазар, обично на унгарски пазар на електрична енергија HUPX. Домаќинствата и мали деловни потрошувачи (под 50 вработени и годишен обрт под 10 милилони евра) се заштитени од нестабилноста на цената на електричната енергија преку работењето на регулираните пазар. Енергетската зависност е висока во Македонија, што се одразува на работата и конкурентноста на фирмите. Над две третини од потрошувачката на енергија во 2021 година е обезбедена од увоз – се нагласува во анализата. 

Од „Фајненс тинк“ посочуваат дека големите фирми, кои купуваат енергија на отворен пазар, забележаа пораст на трошоците за енергија кој надминува двојно, a неретко и петкратно, особено во индустријата и градежништвото. 

- Високоплатените услужни дејности забележаа поподносливи зголемувања на трошоците за енергија. Пренесувањето на шокот од цената на енергијата врз цените на сопствените производи и консолидацијата на трошоците се клучни стратегии за справување со кризата кај сите фирми – дополнуваат од институтот. 

Сепак, истакнуваат дека компаниите, особено средните и големите фирми се впуштија во инвестиции во капацитети за сопствено производство на електрична енергија, па дури и ги реорганизирале процесите за намалување на потрошувачката на енергија. Но, од друга страна малите фирми немаат стратегија за справување со трошоците за енергија, што може да биде одраз на нивното работење на регулиран пазар на електрична енергија и оттаму заштитата од Владата. 

Според аналитичарите, резултатите сугерираат дека учеството на трошоците за суровини се поголеми во структурата на трошоците за поголемите индустриски извозници. 

- Фирмите од сите големини одлучија да го пренесат ценовниот притисок врз нивните финални производи, а големите фирми почесто преземаат стратегија за намалување на трошоците отколку помалите фирми. Фирми на сите големини одложија некои планирани инвестиции за да се справат со напливот на цените на суровините, додека уделот на оние кои го прекинаа производството, и покрај малиот, главно е концентриран меѓу земјоделските фирми – се нагласува во анализата. 

Дополнително анализата покажала раст и на трошоците за работна сила за македонските фирми главно како резултат на пазарниот притисок генериран поради недостигот на работна сила и вештини од притисокот што го вршат зголемувањата на минималната плата. 

Сепак, процениле дека побарувачката за производите и услугите на македонските компании главно остана непроменета во текот на 2022 година. Иако има отстапки за некои сегменти. Така на пример за големите фирми во индустријата и градежништвото, побарувачката се зголеми, додека за други, како помалите локални фирми во земјоделството, побарувачката е намалена. 

- Сепак претходно постоечки структурен проблем, главно неповрзан на кризата предизвикана од конфликтот во Украина, е клучниот предизвик за фирмите, кои се соочуваат со недостиг на квалификувана работна сила. Трудот и недостигот на вештини е поизразен кај малите и средни фирми. Само за големите фирми цената на струјата утврдениот пазар се јасно највпечатливиот проблем – се потенцира во анлизата. 

П.О.

Можеби ќе ве интересира

ПОВЕЌЕ ПАРИ ЗА РОМАНЦИТЕ: Државата ги зголеми најниските плати за 10 проценти

ПОВЕЌЕ ПАРИ ЗА РОМАНЦИТЕ: Државата ги зголеми најниските плати за 10 проценти

МИНИМАЛНА КОШНИЧКА: За една година трошоците за живот се повисоки за 200 евра

МИНИМАЛНА КОШНИЧКА: За една година трошоците за живот се повисоки за 200 евра

ВОЗАЧИ ПОЧЕКАЈТЕ ДО ПОЛНОЌ - цената на бензините се намалува, еве по колку ќе се продаваат горивата

ВОЗАЧИ ПОЧЕКАЈТЕ ДО ПОЛНОЌ - цената на бензините се намалува, еве по колку ќе се продаваат горивата

ЗАТВОРЕНИ АМЕРИКАНСКИТЕ И БРИТАНСКИТЕ БЕРЗИ: Скокна цената на нафтата, златото и пченицата

ЗАТВОРЕНИ АМЕРИКАНСКИТЕ И БРИТАНСКИТЕ БЕРЗИ: Скокна цената на нафтата, златото и пченицата

ЕДНА ОД НАЈПОПУЛАРНИТЕ АВИОКОМПАНИИ ГО НАМАЛУВА БРОЈОТ НА ЛЕТОВИ: Полетувањата од Белград ќе бидат променети на дури шест линии

ЕДНА ОД НАЈПОПУЛАРНИТЕ АВИОКОМПАНИИ ГО НАМАЛУВА БРОЈОТ НА ЛЕТОВИ: Полетувањата од Белград ќе бидат променети на дури шест линии

ФАКТОР АНАЛИЗА: Фирма која увезува јаглен за РЕК Битола со најголема добивка помеѓу новорегистрираните компании

ФАКТОР АНАЛИЗА: Фирма која увезува јаглен за РЕК Битола со најголема добивка помеѓу новорегистрираните компании

ТЕРМОЦЕНТРАЛИТЕ „ДИШАТ НА ШКРГИ“ – недостига квалитетен јаглен за да работат, но се ближи и нивниот крај

ТЕРМОЦЕНТРАЛИТЕ „ДИШАТ НА ШКРГИ“ – недостига квалитетен јаглен за да работат, но се ближи и нивниот крај

НЕ УСПЕА ОБИДОТ НА ПОМАЛИТЕ АКЦИОНЕРИ ЗА ПОГОЛЕМА ДИВИДЕНДА - „Гранит“ ќе дели по 42 денари за акција, еве кои се причините

НЕ УСПЕА ОБИДОТ НА ПОМАЛИТЕ АКЦИОНЕРИ ЗА ПОГОЛЕМА ДИВИДЕНДА - „Гранит“ ќе дели по 42 денари за акција, еве кои се причините

ПОСЛЕ ДЕВЕТ ГОДИНИ ГО МЕНУВААТ ДИРЕКТОРОТ - Бенедикт Шилдбред застанува на чело на „Теленор“

ПОСЛЕ ДЕВЕТ ГОДИНИ ГО МЕНУВААТ ДИРЕКТОРОТ - Бенедикт Шилдбред застанува на чело на „Теленор“