25 Август, 2019
0.0089

Филипов: Мала веројатност Меркел да даде зелено светло пред есен за Македонија

Објавено во: Интервјуа 10 Јуни, 2019

Недоумиците во Брисел и во главните градови на локомотивите на Европската унија може да предизвикаат нова политичка криза во Македонија. Заев веќе се пожали дека ќе си поднесе оставка и ќе ја распушти Владата ако сега ова лето не ги започнеме преговорите за членство во ЕУ. Работите ќе бидат појасни кон крајот на оваа недела кога Заев ќе се сретне во Меркел во обид одлуката на претстојниот Совет на Европа за давање зелено светло да не одложува, особено не за наесен кога во Грција на власт повеќе од сигурно е дека ќе дојде Мицотакис кој се заканува со ново вето. За очекувањата од заплетканите конци во Европа анализираме со амбасадорот Ѓорги Филипов кој беше прв дипломат токму во Берлин и е добар познавач на состојбите.

Фактор: Што е клучно за германскиот политички врв предводен од канцеларката Ангела Меркел да даде зелено светло на Европскиот совет за почнување на преговорите за членство во ЕУ на Р.С.Македонија?

Амбасадор Филипов: Како се однесува и како ќе се однесува германската влада на претстојниот Советот на Европа зависи од три клучни услови: 1) Постоење препорака од Европската Комисија и Европскиот Парламент; 2) Постоење заклучок на германскиот Бундестаг; и 3) Постоење согласност кај останатите земји членки на ЕУ.  Првиот услов е веќе исполнет затоа што, Европскиот парламент, по препорака на Европската комисија веќе даде зелено светло за отпочнување на преговорите на ЕК со Северна Македонија и Албанија. Вториот услов не е исполнет бидејќи Бундестагот сѐ уште нема расправано по таква точка на дневниот ред. Тој расправаше за приклучување на Македонија кон НАТО и таквиот предлог беше усвоен со огромно мнозинство. Од опозиционите партии на Зелените, Либералите, АфД (Алтернатива за Германија) и Левицата, точката за НАТО беше искористена  за напад врз владеачките ЦДУ/ЦСУ поради нивна измама кон Северна Македонија. Владечката СПД (Социјал-демократска партија на Германија, помалата членка на коалицијата ЦДУ/ЦСУ и СПД), исто така ја искористи расправата за промоција на потребата од усвојување на предлогот за отпочнување на преговорите со двете земји особено со Северна Македонија.  За да стави таква точка на дневен ред Бундестагот има шанса до 18ти јуни 2019, кога ќе се одржи Советот на министри за надворешни работи на ЕУ за време на Генералниот совет за општи прашања (ГАК). Иако е времето многу кусо, постои теоретска можност, но, од искуство, Бундестагот по прашања на надворешна политика врзани со ЕУ не си дозволува донесувања одлуки под притисок и без јасна претстава како гледаат на тие прашања останатите членки на ЕУ. Значи, вториот услов, не е исполнет, иако постои теоретстка можност да се исполни. Третиот услов (согласност кај сите земји членки на ЕУ), исто така, не е исполнет. На инсистирање на Франција, за да не влијае на резултатите „Извештајот за напредокот” на земјите кандидати беше објавен после изборите за Европскиот парламент. Познато и дека и кај две други земји во Унијата постои сомнеж кон Албанија и Северна Македонија (Холандија и Данска) во однос на изјаснувањето за преговори, бидејќи им треба подолго време за размислување. Токму затоа некои ЦДУ парламентарци прогнозираат дека  одлуката ќе се донесе во октомври 2019, што би било доволно француските власти на чело со Емануел Макрон да се уверат во потребата од почнување на преговори и да ги залечат раните од лошите резултати на европските избори. Оттаму, одговорот на вашето прашање е: постои мала веројатност германската влада, односно Ангела Меркел да даде „зелено светло” за отпочнување на преговрите на РС Македонија со ЕУ, пред септември/октомври 2019.

Фактор: Како неодамнешните европски избори ќе се одразат на проширувањето на ЕУ, голем пробив направија нови политички групации меѓу кои популисти, конзервативци и зелени партии, кој е во подобра положба да ги предводи ЕП и ЕК и како таа констелација ќе се одрази врз Северна Македонија?

Амбасадор Филипов: Само да се потсетиме дека и натаму две најсилни партии остануваат Европската народна партија со освоени 179 мандати и социјал-демократите  со 150 пратеници, иако и двете партии освоија 37 пратеници помалку од претходниот состав. Либералите се трета политичка сила со 107 мандати, 40 повеќе од досега. Зелените добија 70 мандати, односно 18 повеќе. Евроскептичните партии, за наша среќа, не постигнаа таков резултат на каков што се надеваа. Прилично се „тешки” за меѓусебна соработка, па затоа  е прашање дали ќе формираат група од  25 пратеници од минимум седум земји членки. Според евро-аналитичарите, крајнодесните, исто така, тешко ќе реализираат мнозинство околу Италијанецот, Матео Салвини и Французинката, Марин Ле Пен, такашто, некаква група со поголемо политичко влијание од ваква ориентација во Европарламентот нема да постои. Погодно за нас е и тоа што на изборите излегоа повеќе од 51 отсто од гласачите, (најмногу после 1979) што покажува поголем интерес на Европјаните за ЕУ. Најверојатно парламентарно мнозинство ќе се формира од Европската народна партија, Социјалистите, Либералите или Зелените (или и двете). За тоа кој ќе биде претседате на ЕК и ЕП ќе има договарања меѓу народните партии и социјалистите, односно Канцеларката Меркел и Претседателот Макрон бидејќи кандидатот на десните, Манфред Вебер не  е веќе „100% сигурен”. Некои аналитичари сметаат дека и „тука има нешто” околу  одложувањето на одлуката за отпочнување на преговорите со МК и АЛ, давајќи и предност  на одлуката за тоа кој треба да биде претседател на ЕК,  пред одлуката за отпочнување на преговори.

Фактор: Што можеме ние да направиме во овој период, дали засилени дипломатски офанзиви во Брисел,  Берлин и Париз може да водат со плод, имаме ли доволно пријатели на наша страна?

Амбасадор Филипов: Гледаме раздвиженост во активностите на премиерот на РСМ Заев и на МНР, Димитров, што е природно и добро, затоа што уште еднаш се потенцира значењето на резултатите што Владата и Министерството ги посттигнаа на надворешен (особено) и на внатрешно-политички план. Тие активности секако дека ќе вродат со плод, но не сум убеден дека ќе успеат да го сопрат фазното поместување на отпочнување прегови ЕУ-МК за октомври годинава. Тоа нема да биде резултат на нивното незалагање денес, туку на сплет на околности, а сосема малку и на нереализирни обврски околу судските реформи, јавната администрација и корупцијата, за коишто има време да се направат во тек на преговарањето.

Фактор: Дел од пласираните тези во јавноста се дека ние ќе бидеме засега закочени бидејќи Албанија регресира во европските реформи и ќе се чека на заеднички пакет за отпочнување на преговорите?

Амбасадор Филипов:  Не сум убеден во таквата теза зашто постојат доволно примери кога на ЕУ не ѝ пречело да отпочне прегови, па дури и да прими само една единствена нова членка во нејзините редови. Сепак, не исклучувам, сосема мал процент од одлужувањето да ѝ се припише на моменталната состојба во Албанија и нејзината неподготвеност и регресот во реформите.

Фактор: Премиерот Заев веќе се пожали дека ако ова лето нема датум тогаш извесно е дека Владата ќе падне и ќе се оди на предвремени избори. Колку овие закани се реални и како заматената европска агенда ќе се одрази кај гласачите, но и врз политичката волја да се туркаат реформите во институциите?

Амбасадор Филипов: И покрај најавите на премиерот Заев, сметам дека не е време за оставки, за пад на Влада и предвремени избори, туку е време за реконструкција на влада, намалување на бројот на министерства и на министри, res non verba во однос на реформите во судството, намалување и витализирање на јавната администрација, зајакнување на економијата, подобрување на инфраструктурата (пуштање во употреба на одредени патни правци) и врските со соседните земји (отворање на нови гранични премини), работа и зајакнување на еколошката свест кај власта и граѓаните, регулирање на работите во образованието, враќање на неговиот научен карактер меѓу другото и со  зголемување на стапката што се двои за наука и апликативни истражувања и подобрено (значи, наменско) искористување на европските и останатите фондови за финансирање на клучни проекти. Доколку така се работи, гласачите нема да имаат ништо против одложеното отпочнување на преговорите, а зголемената работа на реформите ќе биде излез од летаргијата и депресијата што зафатила еден дел од институциите и граѓаните.

Х.С.

Можеби ќе ве интересира

Ванковска: Рефренот на нашата транзиција е неказнивост на најмоќните и недопирливите

Ванковска: Рефренот на нашата транзиција е неказнивост на најмоќните и недопирливите

Стеријовска: Се уште стоиме зад принципите на кои се заколна Јанева во СЈО, а не на личноста

Стеријовска: Се уште стоиме зад принципите на кои се заколна Јанева во СЈО, а не на личноста