22 Август, 2019
0.0163

Главни карактеристики на Европскиот модел на земјоделството

Објавено во: Колумни 15 Јули, 2019

  За успешно интегрирање на македонското земјоделство во тоа на ЕУ, од големо значење е познавањето на карактерот и особеностите на Европското земјоделство. Во споредба со земјите со најразвиенио земјоделство, како САД, Браил, Аргентина, Канада и др., големината на земјоделското земјиште по жител во ЕУ  е многу помала. Додека во САД изнесува 1,73 ха, во земјите членки на ЕУ површината се движи од 0,13 до најмногу 0,91 ха по жител.

  Овој показател укажува на неповолната позиција на Европа во однос на основниот производен фактор-земјата, во споредба со другите земји, без оглед на природните услови. Се смета дека во една потполно либерална пазарна средина, Европското земјоделство во целина ќе биде изложено на силна конкуренција. Споредбено слабиот земјоделски потенцијал ја објаснува протекционистичката политика кон земјоделството. Европа не смее да биде во голема зависност од увоз на храна, да ги препушти земјоделските региони на пропаѓање и деградирање на природната и животната средина.

  Политичката задача да се достигне самозадоволување со храна при релативно мала земјоделска површина по жител, закономерно доведе до високо интензивно земјоделско производство во Европа. Продукцијата по единица површина во ЕУ е значително повисока од таа во земјите со слична производна структура. Во исто време производните трошоци за поголем број производи се повисоки, што значи дека производството во таков обем не може да се одржува без соодветна државна поддршка.

  Главна карактеристика на Европското земјоделство особено на ЕУ е дека тоа се базира на фармерски стопанства, пред се со семејна организација на производството и трудот. Од самото формирање ЕУ се обврзува да ги поддржува семејните фарми, што не значи дека структурната политика го огрнаичувала произовдниот процес на ширење на стопанството.

  И покрај тоа, средната големина на фармите е релативно мала, околу 40 ха. Животната способност на тие фарми се базира на диверзификацијата на селската економија и зачувување на селската заедница како природна средина на вработените во земјоделството. Голем број експерти сметаат дека овој модел на развој е поуспешен, односно поприфатлив од социјална и еколошко гледна точка во споредба со американскиот, кој базира на големи индустриски специјализирани фарми. Опстојувањето на фармерските стопанства е и еден од начините да се зачува културното наследство и традицијата на европските народи.

  Континентот Европа располага со голема разнообразност на природни услови, кои овозможуваат широк спектар на земјоделски производи. Ширењето на ЕУ откри нови можности за збогатување на менито на нејзините жители.

  Европскиот модел на земјоделството се оформуваше во високо развиени земји, односно во држави кои што може да си дозволат финансиска поддршка на земјоделството. Намалувањето на учеството на земјоделството во БНП, вработеноста и трошоците на потрошувачката го олеснува товарот на буџетот и други трошоци на поддршка. Во исто време постигнатото ниво на достап до храна (прехрамбена сигурност), закономерно води до појавата на нови акценти во земјоделската политика.

  Глобализацијата на Светската трговија, зголемените барања на потрошувачката кон квалитетот на храната , грижата за чување на животната средина и ширењето на ЕУ станаа нови предизвици за европското земјоделство. Пред повеќе години центарот на европската земјоделска политика се помести од пазарни регулации кон целна поддршка, во одговор на зголемените општествени барања, односно прехрамбена сигурност, квалитет на храната, ширење на асортиманот, благосостојба на животните, квалитет на животната средина и зачувување на селскиот амбиент. Тоа покажува дека времето на напори за зголемување на продукцијата е одамна одминато и дека денес европското општество има други очекувања од земјоделството.

  Заедничката аграрна политика на ЕУ одамна се насочи кон градење на одржливото земјоделство, односно такво кое води сметка за потребите на идните поколенија. Да се оствари одржливост значи:

  -да се засили конкурентноста на секторот

  -да се воведат еколошки одговорни производни практики

  -да се подобрат животните услови и економските можности во селските реони

  Практично, тоа наложи да се прекине врската помеѓу финансиската поддршка на земјоделството и обемот на продукцијата, што ќе придонесе производството да е повеќе пазарно ориентирано и конкурентно, со обезбедување на стабилни доходни на производителите. Во исто време, во одговор на еколошките и социјалните предизвици, добивањето на земјоделска поддршка не е безусловно и зависи од запазувањето на добрите земјоделски практики.

  Не е лесно расличните начини на мерења на одржлив развој да бидат секој пат идентични, многубројните регулативи можат да ја влошат конкурентската позиција на европското земјоделство, особено во услови на продолжена трговска либерализација. Глобализацијата на прехрамбената индустрија и трговијата исто така налагаат свои барања и контрола на квалитетот на производите. Поради тоа е потребно создавање на упростена и ефективна регулаторска средина на земјоделско-прехрамбениот сектор, што е од суштинско значење за конкурентска способност на европските производители. Градењето на системот за самоконтрола на прехрамбениот синџир и дејствувањето на пазарните фактори е можен одговор на овој проблем.

  Европскиот модел на земјоделство без сомнение е успешен. Структурните проблеми се решавани преку зацврстување на животоспособните стопанства и со помагање на оние што ги напуштаат земјоделството но се грижат за младите.

  Нашите акти на државата  воопшто и делумно нашата аграрна политика на земјата се ускладува со заедничката аграрна политика (САР) на ЕУ, но таа е динамична и мора постојано да се прилагодуваме, за кога ќе се интегрираме во ЕУ, нашата аграрна политика потполно да се вклопува во  принципите  на заедничката аграрна политика на ЕУ, но и да ги одразува нашите специфичности.

  До високиот протекционизам што го уживаат европските земјоделци, нашите земјоделци ќе можат  да се доближат откако ќе станеме членка на Унијата. Дотогаш, ќе треба финансиската подршка што ја добиваат  од домашниот буџет намјногу и најрационално да ја вложуваат во конкурентско примарно производство а помалку во стандардот на семејството, се дури не ја подигнеме продуктивноста на приблишно ниво на Европското земјоделство.

  Проф.Б.Анакиев;  Проф. Ромина Кабранова

Можеби ќе ве интересира

Кубеш и Рада

Кубеш и Рада

НАДЕЖТА ПОСЛЕДНА УМИРА - КАЈ НАС РЕТКО ВЕЌЕ КОЈ ЈА ИМА!

НАДЕЖТА ПОСЛЕДНА УМИРА - КАЈ НАС РЕТКО ВЕЌЕ КОЈ ЈА ИМА!

Русија - „Back in the USSR“

Русија - „Back in the USSR“