Хроничната бубрежна болест од фармакоекономски аспект не чини милиони!

Добивај вести на Viber

Автор: Филип Ачкоски, м-р по фармација, д-р по бизнис администрација, извршен директор во фармацевтска индустрија, медицински писател и здравствен едукатор со повеќе од 20 години искуство на пазарите во Југоисточна Европа. ТопЕдукатор.

ХББ: Тивка епидемија што ја празни државната каса

Хроничната бубрежна болест (ХББ) е меѓу најбрзо растечките хронични заболувања во светот. Според Светската здравствена организација, секој десетти возрасен човек има одреден степен на оштетување на бубрезите, а бројот на пациенти со терминална фаза расте експоненцијално.
Во Македонија, каде што дијабетесот и хипертензијата се веќе ендемски проблеми, хроничната бубрежна болест е здравствена и економска бомба со одложено дејство.

Епидемиолошка слика

Според податоци од Клиниката за нефрологија и од Фондот за здравство, се проценува дека:

·  над 130.000 лица во Македонија имаат некој степен на хронично оштетување на бубрезите;

·  од нив, околу 1.200 пациенти се на дијализа, а околу 70–100 пациенти годишно се кандидати за трансплантација.

Бројките не изгледаат големи – но финансискиот товар е астрономски.

Колку не чини хроничната бубрежната болест?

Според европските податоци, годишниот трошок за пациент со терминална бубрежна слабост (на дијализа) се движи меѓу 20.000 и 40.000 евра годишно. Во Македонија, според една анализа , годишниот просечен трошок за еден пациент на дијализа изнесува приближно 13.793 US$ годишно. Lippincott Journals

Тоа значи дека само за 1.200 дијализирани пациенти, Македонија троши над 15 милиони евра годишно — пари кои не вклучуваат превоз, хоспитализации, компликации или лекови за придружни болести.

Но тоа е само врвот на ледениот брег.
Раните фази на ХББ, кога болеста може да се стабилизира со превенција и терапија, речиси не се третираат систематски. А токму таму се прават најголемите заштеди.

Македонски контекст – многу дијализа, малку превенција

Македонија има релативно добра покриеност со дијализни центри, но нема национална стратегија за рана дијагностика и превенција на бубрежна болест.
Пациентите обично се дијагностицираат дури кога бубрезите им работат со 10–15% капацитет – кога е веќе предоцна за конзервативен третман.

Тоа ја претвора државата во „реактивен плаќач“, а не во проактивен инвеститор.
Системот троши на дијализа, но не инвестира во зачувување на бубрежната функција.

Од друга страна еден пациент кој добива навремена терапија за хипертензија и дијабетес (главни причини за ХББ) може да ја одложи потребата од дијализа за 10 или повеќе години.
Што можеме да направиме?

·  Национален скрининг-програм за ризични групи – дијабетичари, хипертоничари и постари лица.

·  Ран пристап до современи кардио-ренални терапии.

·  Едукација во примарната здравствена заштита за препознавање и следење на ХББ.

·  Јавно-приватни партнерства за превенција и едукација.

·  Внес на иновативни терапии на листата на ФЗОМ

Иновативните терапии како инвестиција, а не трошок

Последните години се појавија нови класи на лекови – како SGLT2 инхибитори и некои GLP-1 агонисти – кои значително ја намалуваат прогресијата на бубрежното оштетување кај пациенти со дијабетес и хипертензија.
Да, тие се поскапи од класичните терапии, но фармакоекономските студии покажуваат дека:

·  го намалуваат ризикот од дијализа за до 30–40%,

·  ги намалуваат хоспитализациите,

·  го продолжуваат животниот век и ја подобруваат продуктивноста.

Ова е класичен пример за вредноснo базирана медицина (value-based healthcare): повисок трошок на почеток, но голема заштеда на крајот.

Наместо заклучок

Денес Македонија плаќа милиони евра годишно за дијализа.
Но утре ќе плати уште повеќе, ако не го смени пристапот – од реакција кон превенција, од цена кон вредност.

Хроничната бубрежна болест е тест за тоа дали здравствениот систем знае да планира долгорочно.
И ако денес не ја направиме таа промена, утре нема да имаме само болни пациенти – ќе имаме и болна економија.